โดยส่วนตัว ผมมีความผูกพันกับมะม่วงแก้วมาตั้งแต่ยังเป็นเด็กบ้านนอก และจำได้ว่ามะม่วงที่ได้กินเป็นครั้งแรกในชีวิตคือมะม่วงแก้ว ที่ชาวบ้านนิยมปลูกไว้ตามบ้าน ตามหัวไร่ปลายนามากมาย พอถึงช่วงติดผลแก่หรือสุก ผม ไปช่วยปีนต้นเก็บผลลงมาได้รับส่วนแบ่งกลับไปกินที่บ้านอย่างเหลือเฟือ ไม่ต้องใช้เงินซื้อหาแต่อย่างใด ซึ่งมะม่วงแก้วเป็นมะม่วงที่ติดผลดกมากโดยธรรมชาติ ชาวบ้านในยุคสมัยนั้นจึงนิยมปลูกกันอย่างแพร่หลาย เพื่อเก็บผลขายทั้งผลดิบและผลสุก โดยเนื้อผลสุกจะมีรสหวานหอมอร่อยมาก ผลดิบรสชาติเปรี้ยวแต่ไม่ถึงกับเปรี้ยวจัด กินกับน้ำปลาหวานอร่อยยิ่งนัก นอกจากนั้น ผลดิบยังนิยมเอาไปดองเค็มส่งขายทั่วไปจนกระทั่งปัจจุบัน หลังดองแล้ว ผิวผลสวย เนื้อแน่น กรอบ รสชาติดี มะม่วงชนิดอื่นใช้ดองไม่ได้ สำหรับ “มะม่วงแก้วทวาย” มีข้อเด่นกว่าคือ มีผลตลอดปี สามารถเก็บผลใช้ประโยชน์ ได้ไม่ขาดต้น จึงถือว่าคุ้มมากถ้าปลูกมะม่วงพันธุ์นี้

มะม่วงแก้วทวาย อยู่ในวงศ์ ANACAR-DIACEAE เป็นไม้ยืนต้นสูง 10-15 เมตร แตกกิ่งก้านเป็นพุ่มแน่น ใบเป็นใบเดี่ยว ออกเป็นคู่ๆรอบกิ่งก้าน โดยเฉพาะจะมีมากที่บริเวณปลายกิ่ง ใบเป็นรูปใบหอก ปลายแหลม โคนมน เนื้อใบค่อนข้างหนา สีเขียวเข้ม เป็นมัน เวลาใบดกจะให้ร่มเงาดีมาก

ดอก ออกเป็นช่อ 15-20 ดอก ดอกเป็น สีเหลืองอ่อน หรือ สีนวล มีกลิ่นหอม “ผล” รูปกลมรี มีความป้อมมาก ผลโตเต็มที่ประมาณ 3-4 ผล ต่อ 1 กิโลกรัม ผลดิบสีเขียว เมื่อแก่หรือสุกเป็นสีเขียวอ่อนและสีเหลือง เนื้อเยอะ ขณะดิบรสชาติเปรี้ยว แต่ไม่ เปรี้ยวจัด เนื้อสุกเป็นสีเหลือง รสหวานหอมอร่อยมาก เมล็ดลีบมี 1 เมล็ด ติดผลดก ตลอดปีและให้ผลดกมาก ส่วนใหญ่จะเป็นพวง 3-5 ผล ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด ตอนกิ่ง และทาบกิ่ง มีต้นขาย ที่ตลาดนัดไม้ดอกไม้ ประดับ สวนจตุจักร ทุกวันพุธ-พฤหัสฯ แผง “คุณเล็ก” ตรงกันข้ามโครงการ 17 กับแผง “คุณหลง”-“คุณก็อต” ตรงกันข้ามโครงการ 15 ส่วนใหญ่เป็นต้นที่ทาบกิ่ง มีรากติดเยอะแล้ว ราคาสอบถามกันเอง

การปลูก เหมาะจะปลูกในบริเวณบ้านเพื่อเก็บผลรับประทานในครัวเรือน หรือปลูกเป็นพืชเศรษฐกิจ เก็บผลขายตามที่กล่าวข้างต้น ซึ่งลักษณะของ “มะม่วงแก้วทวาย” เป็นไม้ปลูกง่าย เติบโตเร็ว ไม่ ต้องดูแลอะไรมากนัก เมื่อตั้งตัวได้และเคยดินหลังปลูก จะมีความแข็งแรงและทนต่อทุกสภาพอากาศได้โดยธรรมชาติ หลังปลูก 4 ปี ขึ้นไป จะเริ่มติดผลชุดแรก และมีผลต่อเนื่องไม่ขาดต้น ข้อควรจำหลังเก็บผลต้องตัดแต่งกิ่งให้ต้นโปร่งทุกครั้ง จะทำให้มีผลดกสม่ำเสมอ และต้องใส่ปุ๋ยขี้วัวหรือขี้ควายแห้งโรยกลบฝังดินรอบโคนต้นทุกครั้งหลังเก็บเกี่ยวผลด้วย จะช่วยบำรุงต้นให้แข็งแรงครับ.