|
|
|
You are here: Home>>คอลัมน์>>ท่องเที่ยว>>Details |
|
ชีวิตที่โปร่งใสใต้ทะเลลึก/วินิจ รังผึ้ง |
|
Last
update:2006-04-26 Source :Blog |
|
สุดยอดของความใฝ่ฝันของนักดำน้ำอันดับแรกผมว่าน่าจะเป็นความใส โดยเฉพาะความใสของน้ำทะเลที่จะลงไปดำ เพราะการดำน้ำเพื่อการท่องเที่ยวนั้น หากดำไปแล้วน้ำไม่ใส ดำลงไปท่ามกลางความขุ่นมัว แม้นปะการังหรือสภาพรอบข้างใต้ท้องทะเลบริเวณนั้นจะสวยงามสมบูรณ์มากมายเพียงใด แต่จะมีประโยชน์อะไรเล่าถ้าดำลงไปแล้วเจอแต่น้ำขุ่นจนแทบมองไม่เห็นอะไร ดำลงไปให้อึดอัด ดำลงไปให้ตัวเปียกเล่นเปล่าๆ ในทางตรงกันข้าม ถ้าทะเลที่ไหนมีน้ำทะเลใสดำลงไปก็สบายตาสบายใจ ดำลงไปท่ามกลางผืนน้ำใสสีฟ้าคราม ย่อมให้ความสุข ความสงบ และยิ่งน้ำใสแล้วยังมีปะการังสวยงาม หรือมีฝูงปลา มีสรรพชีวิตมากมายให้ดูกันด้วยแล้ว นั่นย่อมเป็นสวรรค์ของนักดำน้ำเลยทีเดียว
ทุกวันนี้ความใสของน้ำทะเลบ้านเรานั้นดูจะคาดเดากันยากสักหน่อย ไม่เหมือนสมัยก่อนที่เรามักจะบอกได้ว่าช่วงฤดูกาลนี้ เดือนนี้ น้ำทะเลที่นี่จะใส แต่ทุกวันนี้กลับไม่แน่นอนเสียแล้ว ท้องทะเลก็แปรปรวนรวนเรเหมือนกับฤดูกาลและสภาพภูมิอากาศไปด้วย อย่างเช่นเมื่อเดือนที่แล้วผมเดินทางไปดำน้ำที่หมู่เกาะสิมิลัน ซึ่งปรกติช่วงเดือนมีนาคมตลอดทั้งเดือนนั้น ท้องฟ้าจะสดใสไร้เมฆหมอก น้ำทะเลก็จะใสเป็นสีฟ้าครามสีสันสดใสจัดจ้าน ทะเลเรียบ คลื่นลมสงบ แต่ปรากฏว่าผมต้องไปเจอกับฟ้าหม่น พายุฝนคลื่นลมคล้ายๆกับจะย่างเข้าสู่ฤดูมรสุมซึ่งโดยปรกติจะเริ่มตั้งแต่ต้นเดือนพฤษภาคม ใต้ผืนน้ำแทนที่จะใสก็มีอันต้องขุ่นมัวไปด้วยเพราะหากบนผิวน้ำมีคลื่นลม ใต้ผืนน้ำก็มักมีตะกอนขุ่นไปด้วย ยิ่งฟ้าหม่นมีเมฆฝนปกคลุม ใต้ผืนน้ำก็ยิ่งดูหม่นมัวไม่สดใสไปด้วย
ความจริงความใสของน้ำทะเลนั้นจะใสหรือไม่ใสก็ไม่ได้เกี่ยวกับความโปร่งใสที่ดูจะหาได้ยากขึ้นทุกทีในสังคมบนบกทุกวันนี้ เพราะไม่ว่าอะไรมันก็มักจะดูขุ่นๆ มัวๆ ทึมๆ เทาๆ ไปหมด อะไรต่อมิอะไรก็มักจะมีวาระซ่อนเร้นให้เห็นกันบ่อยๆ ความไม่โปร่งใสนี้ดูเหมือนมันจะเป็นเชื้อโรคที่แพร่ระบาดรุกลามไปได้อย่างรวดเร็ว รุกลามไปในหน่วยงานต่างๆ ที่เคยมีวัฒนธรรมองค์กรที่มีความโปร่งใส มีความเป็นพี่เป็นน้อง มีการให้เกียรติซึ่งกันและกัน ทุกวันนี้แทบทุกองค์กรกลับต้องเผชิญกับภาวะความอึมครึม อึดๆอัดๆหม่นๆมัวๆ ไปทั่วหน้า
แม้นสรรพชีวิตบนบกจะวุ่นวายกับเรื่องราวของความไม่โปร่งใส และดูจะมองหาอะไรที่มีความถูกต้องโปร่งใสยากเย็นขึ้นทุกที แต่เชื่อหรือไม่ว่าในโลกใต้ท้องทะเลนั้นมีหลายๆชีวิต ที่ดำรงชีพดำรงเผ่าพันธุ์อยู่ด้วยความโปร่งใส เป็นชีวิตที่อยู่รอดได้ด้วยความโปร่งใสอย่างแท้จริง ผมกำลังกล่าวถึงหลายๆชีวิตในท้องทะเลที่มีอวัยวะต่างๆในตัวโปร่งใส เรียกว่ามีลำตัวที่โปร่งใสไม่ปิดบังจนสามารถจะมองทะลุปรุโปร่งไปเห็นตับไตใส้พุงโดยไม่ต้องรอให้ใครออกมาสาวไส้ หรือแทบจะมองทะลุไปได้อีกด้านหนึ่งของลำตัว เช่นบรรดาสัตว์เล็กๆจำพวกแพลงก์ตอนเล็กๆไปจนถึงแมงกระพรุนบางชนิดที่ส่วนใหญ่มีโครงสร้างโปร่งใส เพื่อที่จะล่องลอยไปกับกระแสน้ำใสๆ ได้อย่างกลมกลืนเพื่อให้ศัตรูหรือนักล่ามองไม่เห็นได้ง่ายๆ ซึ่งนั่นอาจจะเป็นสัตว์ทะเลจำพวกไม่มีโครงสร้างของร่างกายสลับซับซ้อน จนบางคนถึงขนาดเรียกว่าเป็นสัตว์ชั้นต่ำเสียด้วยซ้ำ แต่น่าคิดนะครับว่าสัตว์ชั้นต่ำยังมีความโปร่งใส และดำเนินชีวิตด้วยความโปร่งใส
ปลาทะเลบางชนิดมีลำตัวขนาดเล็กอาศัยอยู่บนพื้นทราย หรือเกาะตามกิ่งก้านปะการัง มันมีลำตัวที่โปร่งใสจนมองเห็นก้างและกระดูกกลางลำตัวพร้อมทั้งตับไตไส้พุงอย่างชัดเจน เมื่อมองเข้าไปตอนมันเกาะนิ่งๆอยู่บนพื้นทรายหรือตามกิ่งก้านปะการัง ก็แทบจะมองไม่เห็น เพราะเห็นแต่สีของพื้นทรายและกิ่งก้านปะการังด้านหลัง นับเป็นการพรางตัวเพื่อความอยู่รอดได้อย่างดีอีกวิธีหนึ่ง ซึ่งวิธีที่เปิดเผยโปร่งใสก็สามารถจะช่วยให้ชีวิตดำรงอยู่ได้อย่างปลอดภัย
สัตว์ทะเลที่ใช้ชีวิตอย่างโปร่งใสอีกชนิดหนึ่งที่พบเห็นกันได้บ่อยๆก็คือ เจ้ากุ้งโปร่งใสชนิดต่างๆ ซึ่งมีตั้งแต่กุ้งตัวเล็กๆที่อาศัยอยู่ตามดอกไม้ทะเลซึ่งมีด้วยกันอยู่หลายชนิดตามดอกไม้ทะเลที่มีหลากหลายรูปทรง และยังมีกุ้งพยาบาลชนิดที่มีลำตัวโปร่งใสที่ชอบว่ายน้ำลอยตัวโดดขึ้นไต่ไปมาบนตัวปลาเพื่อทำความสะอาดโดยเก็บกินเศษอาหารและปราสิตที่อาศัยอยู่บนตัวปลาที่ว่ายเวียนเข้ามาใช้บริการ
ความโปร่งใสของลำตัวกุ้งขนาดเล็กเหล่านี้มีประโยชน์ในการพรางตัว เพราะโดยทั่วไปแล้วน้ำทะเลจะมีความใสวาว กุ้งที่มีลำตัวใสเหล่านี้จะได้เปรียบศัตรูที่เป็นนักล่า โดยเฉพาะปลาชนิดต่างๆ ซึ่งจะมองไม่ค่อยเห็น หรือกว่าจะสังเกตเห็นได้ก็ต้องเข้ามาใกล้เสียก่อน จนกุ้งโปร่งใสเหล่านี้ก็จะสามารถใช้สายตาที่ดีกว่ามองเห็นได้ก่อน แล้วรีบเผ่นหนี หลบเข้าไปในที่ซ่อนที่ปลอดภัยได้ทันท่วงที ซึ่งนั่นเป็นข้อดีของความโปร่งใสที่เป็นเกราะป้องกันตัวเอง
การปฏิบัติหน้าที่ที่เป็นประโยชน์ต่อผู้อื่นก็เป็นเครื่องป้องกันตัวให้กุ้งพยาบาลเหล่านี้สามารถมีชีวิตอยู่รอดปลอดภัย เพราะโดยปรกติแล้วปลาแทบทุกชนิดจะกินกุ้งเล็กๆเป็นอาหาร แต่ท้องทะเลก็มีกฎเกณฑ์และข้อยกเว้นที่ถือปฏิบัติกันอย่างเคร่งครัด โดยปลาที่จะเข้ามาใช้บริการทำควรสะอาดบริเวณที่เรียกว่าสถานีทำความสะอาดหรือ Cleaning Station ที่กุ้งพยาบาลเหล่านี้ทำงานอยู่ ปลาเหล่านี้จะไม่แตะต้องหรือแอบเผลองับกุ้งตัวใสเหล่านี้กลืนกินเป็นอาหารอย่างเด็ดขาด โดยปลาที่จะเข้ามารับบริการจะว่ายเข้ามาลอยตัวนิ่งๆเป็นสัญญาณ กุ้งพยาบาลตัวใสก็จะว่ายน้ำลอยตัวขึ้นมาไต่วนไปวนมาบนตัวปลา บางตัวก็อ้าปากกว้างให้กุ้งไต่เข้าไปในปาก ซุกซอนไปทะลุทางช่องเหงือกเพื่อทำความสะอาดอย่างทั่วถึง ผมเคยพบเห็นเจ้าปลาเก๋าแดงจุดฟ้าตัวโตจะอ้าปากนิ่งพริ้มตาอย่างอารมณ์ดีมีความสุขเหมือนกำลังนั่งให้หมอทำฟัน หรือนอนให้นวดแผนโบราณอย่างสบายอารมณ์อย่างไรอย่างนั้น เห็นไหมครับว่าการทำหน้าที่อย่างมุ่งมั่นก็เป็นเกราะป้องกันตัวเองได้อย่างดีวิธีหนึ่งนอกเหนือไปการมีชีวิตที่โปร่งใส
แต่หากพัฒนาการตามธรรมชาติจะสร้างให้กุ้งเหล่านี้มีความใสตลอดทั้งตัวเหมือนความใสของน้ำทะเลเสียเลยก็อาจจะมีปัญหาเหมือนกัน เพราะการพรางตัวที่ดีเกินไปเช่นนั้น อาจจะทำให้พรรคพวก เผ่าพันธุ์เดียวกัน อาจจะมองหากันไม่ค่อยเห็น กุ้งหนุ่มอาจจะมองหากุ้งสาวในท้องทะเลกว้างได้อย่างยากเย็นเข้าไปอีก ซึ่งจะกลายเป็นข้อจำกัดของเผ่าพันธุ์ที่อาจจะทำให้เป็นสาเหตุของการสูญพันธุ์ขึ้นได้ มันจึงได้พัฒนาให้บางส่วนของลำตัวมีสีบางสีหรือลวดลายบางจุดให้เป็นที่สังเกต นั่นปะไรการใช้ชีวิตที่โปร่งใสเกินไปในปัจจุบันก็เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ได้เช่นกัน เอ
ทำไมชีวิตใต้ทะเลลึกดูไปมันช่างคล้ายๆกับสังคมบนบกเหมือนกันนะครับ.
| |
|
