วิสาหกิจชุมชนกลุ่มผู้ปลูกหน่อไม้ฝรั่ง ทุ่งขวาง เป็นหนึ่งใน 28,060 กลุ่ม ที่ได้ยื่น จดทะเบียนวิสาหกิจชุมชนกับกรมส่งเสริมการเกษตร ภายหลังพระราชบัญญัติส่งเสริมวิสาหกิจชุมชน พ.ศ. 2548 ประกาศใช้อย่างเป็นทางการ โดยมุ่งหวังได้รับการส่งเสริมและแรงสนับสนุนจากภาครัฐ ทั้งเรื่องการถ่ายทอดความรู้และเทคโนโลยีการผลิต อุดหนุนงบประมาณและจัดหาแหล่งเงินทุน เพื่อใช้เป็นทุนหมุนเวียนในการดำเนินธุรกิจ ซึ่งจะทำให้ชุมชนเกิดความเข้มแข็งและ พึ่งพาตนเองได้ อันจะนำไปสู่การมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น
นายบุญศรี เอื้อเฟื้อ ประธานกลุ่มวิสาหกิจชุมชนหน่อไม้ฝรั่งทุ่งขวาง ต.ทุ่งขวาง อ.กำแพงแสน จ.นครปฐม กล่าวว่า เดิมกลุ่มวิสาหกิจชุมชนหน่อไม้ฝรั่งทุ่งขวาง มีชื่อว่า กลุ่มทุ่งขวาง เกิดจากการรวมตัว ของเกษตรกรในชุมชนจัดตั้งเป็นกลุ่มขึ้น และเข้าร่วมโครงการส่งเสริมการปลูกหน่อไม้ฝรั่งเพื่อการส่งออกมาตั้งแต่ปี 2531 แรกเริ่มมีสมาชิกจำนวน 47 ราย พื้นที่ปลูกประมาณ 74 ไร่ ส่วนใหญ่ปรับเปลี่ยนและหันมาปลูกหน่อไม้ฝรั่งทดแทนการปลูกอ้อย พืชผัก และพืช ล้มลุก เช่น พริก มะเขือ แตงกวา เพราะช่วงนั้นพืชชนิดดังกล่าวราคาไม่แน่นอน ช่วงแรกที่ปลูกหน่อไม้ฝรั่งได้ผลผลิตค่อนข้างสูง ขายได้ราคาดี มีตลาดรองรับแน่นอน เนื่องจากมีการตกลงทำสัญญาซื้อขายผลผลิตกับบริษัทเอกชน ทำให้เกษตรกรรายอื่น ๆ หันมาสนใจปลูกหน่อไม้ฝรั่งกันมากขึ้น พื้นที่ปลูกได้ขยายตัวอย่างรวดเร็ว ซึ่งปี 2535 พื้นที่ปลูกของกลุ่มฯได้เพิ่มขึ้นถึง 670 ไร่ สมาชิกประมาณ 584 ราย สำหรับเกษตรกรที่ มีระบบการจัดการดี และได้ผลผลิตที่มีคุณภาพ บางรายมีรายได้จากการจำหน่ายหน่อไม้ฝรั่งสูงถึง 1,500 บาท/ไร่/วัน ต่ำสุดจะอยู่ที่ 300 บาท/ไร่/วัน ต่อมาเกษตรกรหลายรายได้แยกตัวออกไปจัดตั้งกลุ่มใหม่ 5-6 กลุ่ม แต่กลุ่มทุ่งขวางก็ยังคงดำเนินการดูแลสมาชิกที่เหลือเรื่อยมา จนกระทั่งปี 2544 ได้เริ่มส่งเสริมให้สมาชิก 280 ราย ปลูกหน่อไม้ฝรั่งปลอดสารพิษ เพื่อเพิ่มมูลค่าสินค้า ซึ่งถ้าเทียบกันแล้ว การปลูกแบบปลอดสารพิษจะทำยากกว่า ได้ผลผลิตต่ำกว่ากลุ่มที่ปลูกโดยมีการใช้สารเคมี แต่ผลผลิตปลอดสารพิษจะขายได้ราคาสูงกว่าสินค้าปกติ ผลกระทบจากการที่ได้ผลผลิตต่ำ ทำให้เกษตรกรหลายรายถอนชื่อออกจากกลุ่มฯ หันกลับ ไปปลูกแบบใช้สารเคมีเหมือนเดิม ปัจจุบันกลุ่มวิสาหกิจชุมชนหน่อไม้ฝรั่งทุ่งขวางจึงเหลือสมาชิก 128 ราย พื้นที่ปลูกกว่า 340 ไร่ ผลผลิตหน่อไม้ฝรั่งปลอดสารพิษของกลุ่มฯ ได้รับการรับรองผลิตภัณฑ์มาตรฐาน Q จากกระทรวงเกษตรและสหกรณ์แล้ว และยังได้รับคัดเลือกเป็นสุดยอดสินค้าหนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์ ระดับ 5 ดาว (OTOP 5 ดาว) ของจังหวัดนครปฐมด้วย
ขณะนี้กลุ่มวิสาหกิจชุมชนหน่อไม้ฝรั่งทุ่งขวาง ได้ทำสัญญาตกลงซื้อขายหน่อไม้ฝรั่งปลอดสารพิษกับบริษัท สวิฟท์ จำกัด ในรูปแบบ คอนแทร็ก ฟาร์มมิ่ง (Contract Farming) เป็นสัญญาต่อเนื่อง 3 ปี กำหนดการซื้อขายล่วงหน้าในราคาประกัน แบ่งตามเกรดคุณภาพสินค้า ดังนี้ สำหรับเกรดเอตูม (ความเขียว 25 ซม.) ราคารับซื้อ กก.ละ 57 บาท เกรดเอบาน (ความเขียว 25 ซม.) กก.ละ 45 บาท เกรดบีตูม (ความเขียว 20 ซม.) กก.ละ 43 บาท เกรดบีบาน (ความเขียว 20 ซม.) กก.ละ 30 บาท เกรดซี กก.ละ 25 บาท ซึ่งผลผลิตของสมาชิกทั้งหมดจะรวบรวมจำหน่ายเพียงจุดเดียว สินค้าประมาณ 70% ส่งออกไปยังประเทศญี่ปุ่น ไต้หวัน และกลุ่มสหภาพยุโรป ส่วนอีก 30% ป้อนตลาดภายในประเทศ ซึ่งปัจจุบันความต้องการบริโภคหน่อไม้ฝรั่งปลอดสารพิษมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ตลาดยังสามารถไปได้ดี
นายบุญศรียังบอกด้วยว่า การที่นำกลุ่มฯยื่นจดทะเบียนเป็นวิสาหกิจชุมชนหน่อไม้ฝรั่งทุ่งขวาง ก็มุ่งหวังที่จะให้ภาครัฐสนับสนุนความรู้และข้อมูลทางวิชาการ พัฒนาและถ่ายทอดเทคโนโลยีเพื่อยกระดับการผลิตให้มีคุณภาพ ได้มาตรฐาน และมีความปลอดภัยมากยิ่งขึ้น ซึ่งจะทำให้สามารถแข่งขันได้ นอกจากนี้ยังต้องการพัฒนาระบบบริหารจัดการ ได้รับการส่งเสริมการเข้าถึงแหล่งทุน ขยายโอกาสด้านการตลาดและเพิ่มช่องทางการจำหน่าย ตลอดจนเชื่อมโยงเครือข่ายกับวิสาหกิจชุมชนอื่น อันจะทำให้กลุ่มฯเกิดความเข้มแข็ง มั่นคงและสามารถพึ่งพาตัวเองได้อย่างยั่งยืน
หากสนใจที่จะเข้าเยี่ยมชมขบวนการผลิตหน่อไม้ฝรั่งปลอดสารพิษของวิสาหกิจชุมชนกลุ่มนี้ สามารถติดต่อได้ที่ ศูนย์บริการและถ่ายทอดเทคโนโลยีการเกษตรประจำตำบลทุ่งขวาง อ.กำแพงแสน จ.นคร ปฐม แล้วไอเดียดี ๆ ของท่านจะบังเกิด.