เมื่อ 100 ปีก่อน เด็กชาย เงื่อม พานิช ถือกำเนิดขึ้น ณ หมู่บ้านกลาง ตำบลพุมเรียง จ.สุราษฎ์ธานี
จากเด็กน้อยเติบโตล่วงเข้าวัยหนุ่ม ชายวัยฉกรรจ์หลายต่อหลายคน อาจใช้วันเวลาแห่งความคึกคะนอง มุ่งไปตามเส้นทางที่หวังว่าคนทั่วไปจะ "ยอมรับ" โดยมี อบายมุข เป็นตัวเลือกในอันดับต้นๆ ด้วยคนในวัยนี้ มักใช้มันเป็นด่านทดสอบความกล้า
ทว่า ชายหนุ่ม เงื่อม พานิช ปฎิเสธ ทางสายนั้น ตรงกันข้าม เขากลับเลือกเดินบนเส้นทางที่ต่างออกไปอย่างสิ้นเชิง
100 ปีต่อมา นับจากวันที่เขาเกิด ทุกคนรู้จักท่านผู้นี้ ในนาม พุทธทาสภิกขุ ภิกษุ ผู้ประกาศตนภายใต้ร่มกาสาวพัสตร์ ว่า
เราคือ ทาส แห่งพุทธะ
|
 |
 |
| ภาพถ่ายประกอบคำกลอน "ปฎิทินธรรม" ของสำนักพิมพ์สุขภาพใจ | |
|
จาก ธรรมะฟีเวอร์ ถึง 100 ปี พุทธทาส
ในปี 2549 นี้ ผู้คร่ำหวอดใน ตลาดหนังสือ หลายต่อหลายท่านคาดการณ์ว่า หนังสือธรรมะ จะมาแรงแซงโค้งกว่าหนังสือแนวอื่นๆ ยิ่งกว่าช่วง ปี-2 ปี ที่ผ่านมา โดยมีหลายสาเหตุ หลากปัจจัย ที่ก่อให้เกิดปรากฏการณ์ ธรรมะฟีเวอร์ ขึ้น
ไม่ว่าวิกฤตเศรษฐกิจ น้ำมันแพง หรือปัญหาด้านอื่นๆ ผลกระทบจาก องค์รวม ย่อมส่งผลต่อ วิถีชีวิตของปัจเจกทั้งโดยตรงและโดยอ้อม ดังนั้น การหันหน้าเข้าหา ธรรมะ จึงเป็นอีกทางเลือกหนึ่ง ที่ผู้คนจำนวนไม่น้อย ยึดเป็นหลัก ในยามที่ต้องเผชิญปัญหา
อีกปัจจัย สำคัญที่ทำให้นักวิเคราะห์หลายคน มองว่า ธรรมะจะยังคงได้รับความนิยม ต่อเนื่องนั้น ก็เนื่องมาจาก ปีนี้ เป็นวาระ
ครบรอบ 100 ปี ชาตกาล ท่านพุทธทาสภิกขุ ผู้ที่องค์การยูเนสโก ประกาศให้เป็นบุคคลสำคัญของโลก
ด้วยเหตุผลดังกล่าว จึงน่าจับตามองเป็นอย่างยิ่ง ว่า หลายสำนักพิมพ์ที่เล็งเห็น กระแสบริโภคธรรม และได้ปรับเปลี่ยนรูปโฉมหนังสือธรรมมะ ให้ย่อยง่าย เสพสะดวกกว่าเดิม พร้อมถ้อยสำนวนที่ไม่ยากเกินจะทำความเข้าใจ
อย่าง อมรินทร์ ที่มีการจัดพิมพ์พระนิพนธ์ของ
สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราชสกลมหาสังฆปรินายก, หนังสือธรรมะของพระเทพโสภณ, ป.อ.ปยฺตโต, ว.วชิรเมธี และงานเขียนเชิงธรรมจากฆราวาสอีกหลายคน
ดีเอ็มจี ซึ่งมี งานเขียนของ ดังตฤน เป็นเบสต์เซลเลอร์ มายาวนานข้ามปี การทำแพ็กเกจรูปแบบที่สวยงาม เนื้อหาเข้าใจง่าย เป็นความโดดเด่นของหนังสือธรรมะจากค่ายนี้ ซึ่งล่าสุด กล่องบุญ หนังสือธรรมะสีหวาน ช่วยตอกย้ำให้เห็นภาพได้ชัดเจนขึ้น
|
เครือวัฏฏะ คลาสสิฟายด์ส ที่ส่งท้ายปลายปี 2548 ด้วย เรื่องราวของ
เณรพยอม จอมยุ่ง การ์ตูนธรรมมะ ที่ดัดแปลงจากประวัติของ
พระพยอม กัลยาโณ พระนักเทศน์ชื่อดัง
สำนักพิมพ์เหล่านี้จะร่วมรำลึกวาระดังกล่าวด้วยหรือไม่? แต่ที่เซอร์ไพรส์ที่สุด คงไม่พ้น
ค่ายสยามอินเตอร์ฯ เพราะเพิ่งเปิดตัวการ์ตูนธรรมมะ อ่านสนุก ไปเมื่อ วันเด็กที่ผ่านมา โดยถ่ายทอด อัตชีวประวัติ ของ ท่านพุทธทาสภิกขุ พร้อมด้วยพระสองเกจิชื่อดัง คือ หลวงปู่มั่น และหลวงปู่ทวด
|
25 ปี กับการเผยแพร่คำสอน ของ สุขภาพใจ
แต่นอกจาก สี่ค่ายดัง ที่ปลุกกระแสหนังสือธรรมให้คึกคักแล้ว ยังมีอีกสำนักพิมพ์หนึ่งที่ น่าสนใจเป็นอย่างยิ่ง ไม่ใช่เพียงเพราะว่าที่นี่ พิมพ์หนังสือธรรมะมายาวนาน มากมายหลายเล่ม เนื้อหาอัดแน่นไปด้วยสาระเชิงธรรม ที่หลายคนอาจมองว่า ย่อยยาก แต่นั่นก็นับเป็นความโดดเด่น โดยเฉพาะอย่างยิ่ง 90 กว่าเปอร์เซนต์ ของหนังสือธรรมมะที่สำนักพิมพ์นี้ ตีพิมพ์ขึ้น
เป็นธรรมะจาก ท่าน พุทธทาสภิกขุ
เหนืออื่นใด นี่คือสำนักพิมพ์ที่ ตีพิมพ์ เผยแพร่งานเขียนและบทปาฐกถาของท่านพุทธทาส มาเป็นเวลายาวนานถึง 25 ปี เนิ่นนานก่อนที่กระแสธรรมะจะถูกเอ่ยถึงอย่างกว้างขวาง
และเมื่อปี 2549 นี้ ตรงกับวาระ ครบรอบ 100 ปี ชาตกาล ท่านพุทธทาสภิกขุ แม้หลายสำนักพิมพ์ หลายองค์กร เริ่มขับเคลื่อนแสดงบทบาทเพื่อให้มีส่วนร่วม
ในทางกลับกัน ย่อมมีคนจำนวนไม่น้อยที่สืบสานปณิธานของท่านพุทธทาสมาตลอด โดยไม่คำนึงว่าจะต้องตรงกับวันสำคัญใดบ้าง สำนักพิมพ์สุขภาพใจ ก็นับเป็นหนึ่งในกลุ่มที่ว่านี้
|
สืบสานปณิธาน
คุณพ่อ กับ อาจารย์ ส. ศิวลักษณ์ เป็นลูกศิษย์ของท่านอาจารย์พุทธทาส
โชนรังสี เฉลิมชัยกิจ กรรมการผู้จัดการสำนักพิมพ์สุขภาพใจ และเป็นลูกสาวของผู้ก่อตั้งสำนักพิมพ์ คือ บัญชา เฉลิมชัยกิจ ได้บอกเล่าถึงความเป็นมาของ สุขภาพใจ นอกจากนี้ หน้าวรรณกรรมถือเอาวาระที่ได้มาพบปะพูดคุย ขอให้เธอเล่าถึงโครงการรวมทั้งแนวทางที่บอกว่า มุ่งสืบสาน ปณิธาน ของ พุทธทาสภิกขุ
สำหรับผู้ที่เป็นแฟนหนังสือสำนักพิมพ์สุขภาพใจ คงคุ้นเคยกับชื่อ
บัญชา เฉลิมชัยกิจ อยู่ไม่น้อย เพราะเขาคนนี้ คือผู้ที่เรียบเรียงปาฐกถาหลายต่อหลายบท ของ ท่านพุทธทาสภิกขุ เผยแพร่สู่สาธารณชน
แรกเริ่มเดิมที บัญชา ร่วมงานอยู่กับ อาจารย์ ส. หรือ สุรักษ์ ศิวลักษ์ ที่
เคล็ดไทย จากนั้นรวมตัวกับเพื่อนๆ ทำสำนักพิมพ์ ปุถุชน ต่อมาจึงแยกตัวมาก่อตั้งสำนักพิมพ์สุขภาพ ที่พิมพ์หนังสือเกี่ยวกับแนวสุขภาพทางเลือก
|
แต่ด้วยความที่ชอบศึกษาธรรมะ แม้ก่อนหน้าจะไม่ได้รู้จักท่านพุทธทาส แต่เกิดความประทับใจเมื่อได้รับฟังคำสอนของท่านพุทธทาส ประโยคหนึ่ง ที่ว่า
กายคือฟองน้ำ จิตเหมือนลม นับแต่นั้นจึงเกิดความตั้งใจที่จะถ่ายทอดคำสอนและผลงานทางธรรมของท่านพุทธทาส จึงหอบความตั้งใจไปปรึกษาและเป็นลูกศิษย์ของท่านแต่นั้นมา คำชี้แนะที่ได้ในครั้งนั้น คือ
หากจะพิมพ์หนังสือธรรมะแล้ว ให้มี 'ใจ' ต่อท้าย ก็แล้วกัน เพราะธรรมะทำให้ใจมีสุขภาพที่ดี
สำนักพิมพ์สุขภาพใจ จึงกำเนิดขึ้นมา นับแต่นั้น
จากคำบอกเล่าของโชนรังสี การอัดเทปปาฐกถาของท่านพุทธทาส รวมถึง การนำผลงาน และภาพถ่ายมาตีพิมพ์เผยแพร่นั้น บัญชาได้ขออนุญาตท่านพุทธทาสโดยตรง แม้เมื่อกาลล่วงเลยมาจนถึง ปัจจุบัน ทางสำนักพิมพ์ ก็ ยังคงขออนุญาตจากทางสวนโมกข์
เมื่อมุ่งมั่นจะทำหนังสือธรรมะแล้ว ในช่วงแรกเริ่ม ต้องเผชิญอุปสรรคไม่น้อย โดยเฉพาะความนิยมต่อหนังสือธรรมะ ที่มีไม่มากนัก
หนังสือธรรมะที่เราผลิตเพื่อจำหน่าย ไม่ได้รับความนิยมเท่าใดนัก เพราะในช่วงนั้น หนังสือธรรมะมักพิมพ์แจก เราก็คิดทำรูปเล่มให้แตกต่างออกไป คือ มีการทำปกเป็น สี่สี ต่างจากเล่มอื่นๆ ที่ เป็นสี ขาว-ดำ
แม้ยุคนั้น หนังสือธรรมะจะยังไม่เป็นที่นิยมแพร่หลายนัก แต่ บัญชา และเหล่าสหายทางธรรม ก็ยังคงดำเนินการตามความตั้งใจโดยไม่คิดจะเลิกล้ม
น่ายินดีที่ยังพอมีผู้เสพธรรมะจากเนื้อหาที่ ค่อนข้างหนัก ในหนังสือเล่มโต เหล่านี้ การพิมพ์ปกสี่สี และทำรูปเล่มให้มีขนาดกะทัดรัดลงมา ก็พอมีส่วนช่วยได้บ้าง
|
แต่ถึงอย่างไร เนื้อหาแก่นแท้ จากข้อเขียนและคำเทศนาของท่านพุทธทาส แม้มีจำนวนหลายร้อยหน้า และถูกมองว่าเนื้อหาหนักเกินไป ทางสำนักพิมพ์ก็ยังคงตีพิมพ์ต่อเนื่องเรื่อยมา รวมทั้งทำอย่างมีคุณภาพ เมื่อผ่านมาจนถึงวันนี้ หลายต่อหลายเล่ม จึงกลายเป็น หนังสือทรงคุณค่าและหายาก
ไม่ว่า ชุดธรรมโฆษณ์, พุทธ ประวัติจากพระโอษฐ์ , ปฏิจจสมุปบาทจากพระโอษฐ์ ,อิทัปปัจยตา, ตัวกู ของกู ,ชุดพุทธทาสลิขิต, คู่มือมนุษย์, ตามรอยพระอรหันต์ รวมทั้ง ฉบับที่เรียบเรียงโดยลูกศิษย์ของท่าน ซึ่งใช้นามปากกาว่า
เช่นนั้นเอง ซึ่งท่านพุทธทาส ได้เอ่ยอนุญาตให้ศิษย์ผู้นี้ ย่นความคำสอนของท่านได้ หากแต่ความหมายยังคงเดิม อาทิ ธรรมะกับการเมือง, อิทัปปัจจยตา
และปรมัตถสภาวธรรม
|
โครงการ เนื่องในวาระ 100 ปี พุทธทาส
เผยแพร่หนังสือธรรมะ มา 20 กว่า ปี ตั้งแต่ กระแสธรรม ยังไม่เป็นที่สนใจมากเช่นทุกวันนี้ ดังนั้น ในปัจจุบัน เมื่อธรรมะกลายเป็นสิ่งที่คนส่วนใหญ่เพรียกหา ทางสำนักพิมพ์จึงจัดพิมพ์หนังสือที่มีรูปแบบสอดรับกับภาวะดังกล่าวด้วย นอกเหนือไปจากฉบับดั้งเดิมที่ยังคงตีพิมพ์อยู่เสมอ รวมทั้งผุดโครงการต่างๆ ที่น่าสนใจ เพื่อร่วมรำลึกในวาระ 100 ปี ชาตกาลพุทธทาส
อาทิ การจัดพิมพ์หนังสือชุด พุทธทาส 100 ปี หนังสือดี 100 เล่ม โดยคัดเอาคำสอนของท่านพุทธทาสมาจัดพิมพ์ให้เหมาะกับคนแต่ละกลุ่ม ทั้งเด็กและเยาวชน คนวัยทำงาน ผู้สูงอายุ
ชุดเพชรจากธรรมโฆษณ์ ที่มีรูปเล่มกะทัดรัด พกพาสะดวก ต่างจากฉบับดั้งเดิมที่หนาหลายร้อยหน้า
นำประวัติท่านพุทธทาสมาทำเป็นหนังสือการ์ตูน ทำเป็นนิทานธรรม เพื่อให้เด็กๆ และเยาวชนเข้าใจได้ ทั้งยังสอดคล้อง กับโครงการ 100 ปี ชาตกาล สืบสานปณิธาน พุทธทาส
จัดพิมพ์หนังสือเล่มพิเศษ ในโครงการ 100 ปี เป็นการนำเรื่องราวของท่านพุทธทาส มาถ่ายทอดจากมุมมองของลูกศิษย์ คนใกล้ชิด ของท่าน อาทิ
100 ธรรมคำคม พุทธทาส โดยบัญชา เฉลิมชัยกิจ รวบรวมและเรียบเรียงขึ้นจากประสบการณ์ที่ได้ฟังคำสอนของท่านพุทธทาสโดยตรง
หรือ ร้อยเรื่องเล่าชาวสวนโมกข์ ที่สัมภาษณ์จากผู้ใกล้ชิดของท่านที่สวนโมกข์
|
100 ปี เมธี
ปิดท้ายด้วย โครงการ ตามรอยเมธี 100 ปี พุทธทาส ซึ่งเป็นอีกกิจกรรมหนึ่งของสำนักพิมพ์แห่งนี้ ริเริ่มขึ้นนับแต่ปี 2547 เป็นการจัดกิจกรรมย้อนรอยศึกษาสวนโมกข์ ที่ จ.สุราษฎร์ธานี เพื่อหวังให้ผู้ร่วมเดินทางเกิดแรงบันดาลใจในการศึกษาธรรมะ สัมผัสถึงวิถีชีวิตของท่านพุทธทาส ร่วมกันเสวนาถึงเหตุผลที่ท่านเปลี่ยนแปลงชีวิตตนเองจากคนธรรมดา เข้าสู่ร่มกาสาวพัสตร์ ดำเนินรอยตามองค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้า
โดยจุดที่ชาวคณะผู้ร่วมเดินทาง จะได้สัมผัสเพื่อรำลึกถึงท่านภายในอาณาบริเวณของสวนโมกข์นั้น เริ่มต้นขึ้นที่ กุฏิและพิพิธภัณฑ์ อันประกอบด้วย ม้าหิน ที่ท่านพุทธทาสนั่งเป็นประจำ ทั้งอบรมชาวต่างชาติ และบรรยายธรรมะ กุฏิที่มีผู้สร้างถวาย และห้องทำงาน
ลานหินโค้ง หรือ ลานมหรสพ ของสวนโมกข์ เพื่อใช้สำหรับประกอบพิธีกรรม เช่นทำวัตรเช้า-เย็น แสดงปาฐกถา
โรงหนัง หรือโรงแสดงมหรสพทางวิญญาณ ซึ่งนับเป็นอาคารที่มีลักษณะพิเศษที่สุดของสวนโมกข์ ที่รวบรวมจิตรกรรมฝาผนังที่ล้วนแฝงไว้ด้วยปริศนาธรรมชวนให้ขบคิด
ยอดเขาพุทธทอง โบสถ์ธรรมชาติของสวนโมกข์ โดยมียอดไม้เป็น
ช่อฟ้าใบระกา ,ใบไม้กิ่งไม้ คือหลังคาโบสถ์ และต้นไม้ที่รายรอบอยู่ทั่วอาณาบริเวณก็คือผนังโบสถ์ มีเสาปักไว้ในทิศต่างๆ เพื่อเป็นนิมิตกำหนดเขตวิสุงคามสีมา เพื่อให้มีความใกล้เคียงกับสมัยพุทธกาล
โบสถ์ธรรมชาติแห่งนี้ ได้รับพระราชทานเมื่อปี 2515 ใช้เป็นสถานที่ประกอบพิธีสำคัญทางพุทธศาสนา
โรงปั้น ซึ่งเป็นสถานที่ทำภาพปูนปั้นชุดพุทธประวัติ ซึ่งนำไปประดับอยู่โรงหนังโดยรอบ
บริเวณ ธารน้ำไหล หรือบริเวณอันเป็นที่ตั้งของ สวนโมกข์ในปัจจุบัน
สระนาฬิเกร์ ที่มีต้นมะพร้าวบนเกาะกลางน้ำ เป็นปริศนาธรรมและแฝงนัยทางธรรมเอาไว้
นอกจากสถานที่สำคัญเหล่านี้แล้ว ศาลาโรงธรรม,
ลานหญ้า พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร,ศาลาธรรมโฆษณ์, ธรรมนาวา และโรงเรียนหิน ก็อยู่ในแผนที่การเดินทางย้อนรอยท่านพุทธทาสด้วย
|
|
 |
| ภาพกล่อง บรรจุ "ปฎิทินธรรม" ประจำปีนี้ ซึ่งนับเป็นปีที่ 12 แล้ว ที่สุขภาพใจจัดทำปฎิทินคำกลอน พร้อมภาพถ่ายท่านพุทธทาสภิกขุ | |
|
กาลเวลาผันผ่าน ทว่า บางสิ่ง ยังคงถูกเล่าขานเสมอมา
แม้คำสอนของท่านพุทธทาสที่ สุขภาพใจ ตีพิมพ์ขึ้นในช่วงแรก จะไม่ได้รับความนิยมหรือติดอันดับขายดี เช่น ธรรมะย่อยง่าย แพกเกจสวยพริ้งในยุคปัจจุบัน
แต่จนถึงวันนี้ เมื่อคนจำนวนมากเริ่มหันหน้าเข้าหาธรรมะ ไม่ว่าจากคำสอนของท่านพุทธทาสภิกขุ ภิกษุรูปอื่น หรือแม้แต่ฆราวาสผู้มีความรู้และความสามารถในการถ่ายทอดให้เสพรับได้ง่าย
จะอย่างไร ธรรม ก็ยังคือ ธรรม แก่นแท้ยังคงอยู่ ไม่ว่าเปลือกที่ห่อหุ้มจะเป็นเช่นไร กุศโลบายที่แต่ละสำนักพิมพ์ใช้ จะมีรูปแบบไหน คำสอนขององค์พระสัมมาสัมพุธเจ้า ก็ยังคงเป็นเช่นนั้น
แต่จะเป็นเช่นใด ผู้ค้นพบด้วยตนเองเท่านั้น จึงจะรู้
"สุขภาพใจ" ทำหน้าที่เป็นเพียง ผู้เผยแพร่ คำสอนของ ผู้ค้นพบ ธรรมะจากพระบรมศาสดา
นำคำสอนของภิกษุผู้หนึ่ง ซึ่งตั้งมั่นและตั้งใจเผยแผ่พระพุทธศาสนาตลอดชั่วชีวิต ให้คนทั่วไปได้ประจักษ์
จากที่ทำมาแล้วอย่างยาวนาน นับแต่หนังสือธรรมะในตลาดยังเจือจาง กระทั่งเป็นที่นิยม
แต่ตราบใดที่สูงสุดคืนสู่สามัญ สุขภาพใจจะยังเดินหน้าเผยแพร่คำสอนของท่านพุทธทาสต่อหรือไม่? แม้ผู้ตั้งคำถามไม่ใคร่แน่ใจนัก แต่ ก็ได้รับคำยืนยันหนักแน่น ว่า เราไม่รีบ แต่เราไม่หยุด ทำไปตามกำลัง
เป็นคำตอบจากบุตรสาวของ บัญชา เฉลิมชัยกิจ ศิษย์คนหนึ่งที่รัก นับถือ และมุ่งมั่นเผยแพร่ธรรมะ จาก ท่านพุทธทาสภิกขุ เรื่อยมา
ทว่า สุดท้ายแล้ว หนังสือทรงคุณค่ามากมายเหล่านี้ และอีกเหลือคณานับที่หน้าวรรณกรรมสุดจะเอื้อนเอ่ยมาได้หมด อาจกลายเป็นวัตถุไร้ค่าชิ้นหนึ่ง หากผู้ครอบครอง ไม่ศึกษาหรือพยายามทำความเข้าใจ
จริงอยู่ กับคำกล่าวที่ว่า ธรรมะมีอยู่ทุกหนแห่ง แต่จะเป็นไรไป เมื่อมีคู่มือนำทาง จากผู้ประกาศตนเป็นทาสแห่งองค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้า มาวางอยู่ตรงหน้า จะไม่ลองศึกษาทางเส้นนี้ดูหน่อยหรือ ทางที่ พุทธทาสภิกขุ สำรวจทิ้งไว้เมื่อ 100 ปีก่อน
สำรวจเส้นทางซึ่งบุรุษผู้หนึ่ง แผ้วถางไว้เมื่อกว่า 2500 ปีที่ล่วงมา
.............................................
โดย...ตัวหนอนบนกองหนังสือ
.............................................
ขอบคุณข้อมูลจากสำนักพิมพ์สุขภาพใจ คุณโชนรังสี
และมูลนิธิโกมลคีมทอง มา ณ ที่นี้ สำหรับประวัติท่านพุทธทาส
หาไม่แล้ว ผู้เขียนคงสร้างคำนำของบทความชิ้นนี้ ด้วยรูปแบบของการบอกกล่าวแบบเชิงอรรถ ซึ่งแม้จะถูกต้อง แต่ก็ไร้ซึ่งอรรถรส
นอกจากนี้ขอบอกกล่าวแก่ผู้ที่สนใจจะร่วมเดินทางย้อนรอยท่านพุทธทาส
ณ สวนโมกข์
สามารถติดต่อสอบถามไปยังสำนักพิมพ์ ที่เบอร์ 0-2415-2621 และ
0-2415-6507
|
